Veel schade in nog geen seconde tijd!

Je weet dat het kan gebeuren, maar houdt er eigenlijk geen rekening mee. Zo ook vorige week vrijdag (3 januari). De lucht was zwart en ploseling een horizontale ontlading, de vorming van een bolbliksem en een inslag op mijn Cushcraft R5. De ingredienten voor een behoorlijke schade in de shack. Gelukkig geen brand, alhoewel een voeding volledig zwart is aan de binnenkant en de RJ11 plug van de internetverbinding gelast aan de wandcontactdoos zat.

We waren even naar het winkelcentrum aan de overkant. De knal was opmerkelijk. De buurvrouw zag en hoorde het gebeuren. Aan de overkant van de weg vormde boven het ondergelopen grasveldje zich iets als een bolbliksem, een schokgolf en met een sissend geluid ging een lichtstraal richting antenne. Daarna de knal, een ozonlucht en de stilte.

In het hele blok woningen waren de aardlekschakelaars geactiveerd en bijna iedereen heeft / had wel iets kapot. Varierend van een thermostaat, internet modem, computer, hub of zelfs de pas aangeschafte digitale televisie. De buurman met de zonnecollector op het dak kon geen stroom meer leveren en diverse mensen hadden kapotte lampen (led of spaarlampen). De opgewekte mini EMP is hier de oorzaak van.

De kwalijke gevolgen van de EMP.

In onze elektrische en elektronische samenleving zijn uitzonderlijk hoge piekspanningen niet echt een dagdagelijks fenomeen. Wel hebben sommige medeburgers tot hun schade en schande al kunnen ervaren dat, zelfs met een goed aangeprezen stroombegrenzer of “surge protector” in het stopcontact, een lokale blikseminslag enorme schade kan toebrengen aan de elektrische en elektronische apparatuur. De kabeltelevisie, de binnenkomende elektrische leiding en zelfs de telefoonlijn kunnen als geleider op dat ogenblik voor heel wat onheil zorgen. Deze materiële schade is slechts een peulschil in vergelijking met wat de EMP aan vernielingen kan aanrichten.

en

Dit komt door de Elektro Magnetische Puls (EMP). In een bliksemontlading loopt veel stroom, waardoor er rond de ontlading een zeer krachtig magnetisch veld ontstaat, die zeer snel opkomt en weer afvalt. Het resultaat is dat in alle geleiders rondom een inslag (tientallen meters of meer) stroom wordt opgewekt die voelbaar is bij aanraking van metaal en sterk genoeg is om elektronica te vernielen.

Een door de lucht inslag dus. Uiteraard kan ook spanning door de inslag in mijn antenne via de coaxmantel en het aard- of electriciteitsnet bij de buren terecht gekomen zijn, maar dat is niet aantoonbaar. We hebben allemaal onze eigen aardpin en de schade bij de buren had vooral betrekking op gevoelige apparatuur met aangesloten lange koperleidingen (zoals thermostaten en dsl modems).

In elk geval is alles wat maar op enige manier aangesloten was bij mij in de shack stuk. Prettige uitzondering is mijn 6 dagen oude Afedri SDR-Net ontvanger en de RX320 onlinereceivers.net ontvanger plus laptop. Verder heeft alles wel een of meerder mankementen tot ‘full damange’. De FLEX-1500, mijn TS-590 en de Ten-Tec Rebel kunnen feitelijk worden afgeschreven. Alles wat met internet te maken heeft, een RPi en bijbehorende monitor en tot mijn grote schrik de externe harde schijf met 20 jaar archief.

Op zaterdagmiddag hadden we een duidelijker beeld van de schade. De externe hard schijf plus de schijf in de hobby pc en de hards schijf van de qrl laptop waren allemaal nog leesbaar met een snel geregelde SATA interface. Er waren geen persoonlijke ongelukken gebeurd. Ook was er geen brand uitgebroken dus we hadden alleen maar te maken met vervangbare spullen. Tijd om met de verzekering te gaan praten. 🙂

Hier nog wat foto’s van de antenne en coax.

Voorlopig maar even geen lange staak meer op het dakterras. Ik zal vermoedelijk nog wat coax moeten vervangen en zal de shack, waar mogelijk, nog veiliger maken. En…. de externe harde schijf dus maar niet op het netwerk gekoppeld laten!

Ondertussen (juni 2014) is de FLEX-1500 weer gerepareerd door de uitstekende service van Ger van Parmacom.nl in Bedum. De USB interface chip moest vervangen worden en in de voeding moest nog een beveiligingscircuit worden vervangen voor de zekerheid. Via het in Duitsland gevestigde service center van FlexRadio was het binnen een week gepiept.
Ook is de TS-590 gerepareerd bij Leo van radioamateurshop.nl. Hier moest de controllerprint worden vervangen omdat ook daar de USB poort opgeblazen was. Tevens moest ook hier op het voedingsbeveiligingscircuit in de eindtrap een reparatie uitgevoerd worden.
De TenTec Rebel is deels gerepareerd door mijzelf, maar heeft nog wat ondefineerbare interne schade. Ik heb hem op de plank gezet en ondertussen een Patriot besteld bij TenTec. Dit is de opvolger van de Rebel met naast CW ook SSB en Digital Data!

Voor de loopantenne, in gebruik bij de onlinereceivers.net, heb ik een nieuwe Wellbrook antenne aangeschaft. Zie hieover dit blog. Hier vindt je trouwens ook nog meer info over de periode na de inslag. Ik besluit dit blog met een foto welke ik gevonden heb met de gemeten bliksemactiviteit op het moment van de inslag.

LightningMaps 3-1-2014